دو ماه حقوقم را گروگان گرفتند؛ به من گفتند زن باردار و بچهدار دردسر و هزینه است / ۹ ماه مرخصی زایمان یعنی ۲۰ سال درس و کارم هدر میشود
به گزارش خبرآنلاین؛ مشارکت اقتصادی زنان در ایران حدود ۱۳ درصد عنوان شده است؛ موضوعی که به گفته نفیسه آزاد، جامعهشناس، صرفاً نتیجه انتخاب زنان نیست و مجموعهای از عوامل قانونی، فرهنگی و سیاستگذاری در شکلگیری آن نقش دارند. او معتقد است زنان ایرانی از نظر تحصیلات و سرمایه اجتماعی و فرهنگی ظرفیت بالایی دارند، اما سهم آنها از مشاغل رسمی و باکیفیت پایین است و بخشی از زنان تحصیلکرده نیز به سمت مشاغل غیررسمی و کمدرآمد سوق پیدا میکنند. در مقابل، مخاطبان این گزارش از تجربههای متفاوت خود درباره اشتغال، فرزندآوری، مسئولیتهای خانوادگی و همچنین فشارهای اقتصادی بر مردان نوشتهاند.
تجربههای متفاوت از بازار کار
بخشی از کامنتها به تجربه مستقیم زنان از بازار کار اختصاص داشت. یکی از مخاطبان نوشته است: «در کاری مشابه آقایان با اینکه تلاش کردم حتی بهتر از آنها کار کنم و به نحوی همه کارها را انجام میدادم حقوق کمتر دریافت میکردم.» او میگوید پس از ازدواج شرایطش دشوارتر شد و بعد از بچهدار شدن دیگر نتوانست به سر کار برگردد و در نهایت از خود پرسیده است: «این همه تحصیلات، این همه تجربه کاری برای چیست؟»
مخاطب دیگری نیز از تجربه بارداری در یک شرکت خصوصی نوشته و گفته است پس از اطلاع کارفرما از بارداریاش، دو ماه حقوقش گروگان گرفته شد تا فرد جدیدی را آموزش دهد و در نهایت قراردادش تمدید نشد؛ به گفته او، به وی گفته شده بود: «زن باردار و بچهدار دردسر و هزینه است.»
یک زن دیگر نیز نوشته است: «خیلی تلاش کردم جایگاهی پیدا کردم اما میدانم ازدواج کنم نه ماه مرخصی زایمان، قبلش مریضیهای بارداری و شوهرداری یعنی بیست سال درس و کارم نفله میشود» و به همین دلیل از ازدواج صرفنظر کرده است.
فرزندآوری؛ مانع اشتغال یا نیازمند حمایت؟
در میان کامنتها، تجربه مادرانی که به دلیل نبود امکانات نگهداری از فرزند از بازار کار خارج شدهاند نیز دیده میشود. یکی از مخاطبان نوشته است: «من شاغل بودم وقتی بچهدار شدم مجبور شدم بمانم خانه و از کودکم نگهداری کنم چون کسی را ندارم در نگهداری کودکم کمک کند.» او تأکید کرده که دوست داشته هم شاغل باشد و هم مادر، اما بیماریهای مکرر کودک باعث شده همیشه فردی در خانه حضور داشته باشد.
مخاطب دیگری با اشاره به همین مسئله نوشته است که حتی برخی معلمان برای از دست ندادن حقوق یا مدرسه محل خدمت، مجبور میشوند از مرخصی چندماهه خود صرفنظر کنند. در مقابل، برخی مخاطبان معتقدند اشتغال و فرزندآوری الزاماً متضاد نیستند و زنان میتوانند همزمان هر دو نقش را داشته باشند.
یکی از مخاطبان نیز نوشته است: «فرزندآوری حمایت دولت میخواهد» و با اشاره به شرایط اقتصادی گفته است با وجود داشتن یک فرزند، هنوز نتوانسته نیازهای کودک خود را تأمین کند.
مسئولیتهای خانه در کنار شغل
بخش دیگری از نظرات به کاری اختصاص داشت که به گفته برخی مخاطبان، پس از اشتغال زنان همچنان بر دوش آنها باقی میماند. یکی از کاربران نوشته است: «شاغل بودن به این معنی نیست که کار خانه کنسل شده» و زنان شاغل را گرفتار «فرسودگی مضاعف» دانسته است؛ چراکه پس از پایان کار، مسئولیتهای خانه و خانواده نیز ادامه دارد.
در مقابل، مخاطبی پاسخ داده است که هزینه اقلام مهمانی را عمدتاً مردان پرداخت میکنند و نباید مسئولیتهای اقتصادی آنها نادیده گرفته شود.
مردها هم زیر فشار کار و زندگی هستند
در بخش قابل توجهی از کامنتها، کاربران مرد نیز از فشار اقتصادی و مسئولیتهای اجتماعی خود نوشتهاند. یکی از مخاطبان با اشاره به شرایط شخصی خود گفته است: «من خودم کارمند مرد هستم، از فقر و نداری حتی نمیتوانم ازدواج کنم» و معتقد است در بحث اشتغال نباید مشکلات مردان نادیده گرفته شود.
مخاطب دیگری نیز نوشته است: «منم مرد تحصیلکردهام، جیبم خالیه.» برخی دیگر به سربازی، تأمین هزینه زندگی، مسکن، مهریه و نفقه اشاره کردهاند و نوشتهاند که در زمان تحصیل و استخدام، زنان و مردان در کنار یکدیگر حضور دارند، اما از مرد انتظار میرود هزینه زندگی و برخی مسئولیتهای مالی را بر عهده بگیرد.
در مقابل، یکی از کاربران پاسخ داده است که مشکلات اقتصادی عمومی است و نباید آنها را به مسئله اشتغال زنان تقلیل داد: «گرانی و تورم و تبعیض و دیگر مشکلات که زن و مرد ندارد، همه گرفتاریم.»
اختلاف نظر درباره قانون و برابری
بخش زیادی از کامنتها نیز به قوانین مرتبط با ارث، دیه، شهادت، طلاق، نفقه و حقوق خانوادگی اختصاص داشت. گروهی از مخاطبان این قوانین را عامل محدودیت زنان دانسته و گروهی دیگر با اشاره به نفقه و مسئولیتهای مالی مردان معتقد بودند مجموعه حقوق و تکالیف باید در کنار یکدیگر دیده شود.
یکی از کاربران نوشته است: «در این سیستم اگر همه جنبهها رعایت بشه اتفاقاً به نفع زن نباشه، مساویه» و در مقابل، مخاطب دیگری پاسخ داده که در زندگی واقعی، نگهداری از والدین سالمند نیز در بسیاری از خانوادهها عملاً بر عهده دختران قرار میگیرد.
در نهایت، یکی از کامنتها تلاش کرده این دو دیدگاه را کنار هم بگذارد: «خانمها حق دارند و خیلی از مسائلی که گفتند باید درست شود، در صورتی که از آن طرف هم خیلی از آقایون گرفتار تبعیض و استثمار قدرتمندان قرار میگیرند.» این مخاطب تأکید کرده که زنان و مردان باید «پا به پای هم» برای ساختن زندگی مشارکت کنند و حکومت نیز باید امکانات و رفاه را برای زن، مرد و فرزند فراهم کند.
کامنتها و جزئیات بیشتر را در متن اصلی گفتوگو با نفیسه آزاد، جامعهشناس بخوانید.
۲۳۳۲۳۳